Historycy szacują, że spośród blisko 6 mln ofiar Holocaustu ponad 1,5 miliona stanowiły dzieci do 15. roku życia.
Wygnane z domów, cierpiące z głodu, zimna i chorób, ginęły razem z rodzicami, którzy nie mogli ich ocalić, albo umierały samotnie, bo ich bliskich zamordowano wcześniej.
Nigdy nie dowiemy się, co myślały i czuły w ostatnich chwilach życia. Nie mają grobów. Nie wiadomo jak się nazywały. Nie zdążyły dorosnąć, mieć dzieci i wnuków, które będą o nich pamiętać.
W ich imieniu, po kilkudziesięciu latach milczenia, przemówili ci, którym udało się przeżyć Zagładę — Dzieci Holocaustu.
Zapis wspomnień ocalałych dzieci został umieszczony w cyfrowym archiwum, które stale uzupełniamy o nowo odnalezione świadectwa.
Archiwum nadano imię
profesora
Jakuba Gutenbauma
— pierwszego przewodniczącego Stowarzyszenia „Dzieci Holocaustu” w Polsce.
Historycy szacują, że spośród blisko 6 mln ofiar Holocaustu ponad 1,5 miliona stanowiły dzieci do 15. roku życia.
Wygnane z domów, cierpiące z głodu, zimna i chorób, ginęły razem z rodzicami, którzy nie mogli ich ocalić, albo umierały samotnie, bo ich bliskich zamordowano wcześniej.
Nigdy nie dowiemy się, co myślały i czuły w ostatnich chwilach życia. Nie mają grobów. Nie wiadomo jak się nazywały. Nie zdążyły dorosnąć, mieć dzieci i wnuków, które będą o nich pamiętać.
W ich imieniu, po kilkudziesięciu latach milczenia, przemówili ci, którym udało się przeżyć Zagładę — Dzieci Holocaustu.
Zapis wspomnień ocalałych dzieci został umieszczony w tym cyfrowym archiwum, które stale uzupełniamy o nowo odnalezione świadectwa.
Archiwum nadano imię
profesora
Jakuba Gutenbauma
— pierwszego przewodniczącego Stowarzyszenia „Dzieci Holocaustu” w Polsce.
Zapis Pamięci to nie tylko archiwum, dokumentujące losy Dzieci Holokaustu. To także publikacje dostępne na naszych stronach. Na podstawie relacji i wspomnień osób, które w dzieciństwie ocalały z Zagłady, powstały historie online. Jedna, będąca wirtualną wersją wystawy planszowej, opowiada o żydowskich dzieciach uratowanych i wychowanych przez polskie rodziny. Druga, wyłącznie w internecie, ukazuje losy dziewięciorga dzieci, które wydostały się z getta i same przetrwały do wyzwolenia.
Pisząc pod adresem kontakt@zapispamieci.pl można bezpłatnie wypożyczyć plansze prezentujące wspomnienia piętnaściorga żydowskich dzieci ocalonych przez polskich opiekunów. Wystawa „Moi żydowscy rodzice, moi polscy rodzice” powstała na bazie archiwum Zapisu Pamięci.
Na planszach pokazano współczesne portrety ocalonych Dzieci Holocaustu oraz specjalnie zredagowane na potrzeby wystawy wypowiedzi, opisujące wojenne losy ich rodzin, relacje z nowymi opiekunami i grozę wojny widzianej oczami ściganego dziecka.
Wystawę zaprezentowano po raz pierwszy w kwietniu 2015 roku w świeżo otwartym Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie. Od tamtej pory plansze wędrują do szkół, bibliotek, ośrodków kultury oraz muzeów, stanowiąc interesujący temat szkolnej lekcji, dobry pretekst do rozmowy o historii lokalnej, relacjach rodzinnych i postawach wobec innych ludzi.
Do dziś wystawę obejrzało blisko 60 000 osób, w ponad 60 miastach, m.in. w: Augsburgu, Bad Freienwalde, Barcelonie, Barczewie, Berlinie, Chełmnie, Chęcinach, Chmielniku, Halberstadt, Halle, Kielcach, Kiryat Motzkin, Krakowie, Krośnie, Lidzbarku Warmińskim, Linzu, Lublinie, Łodzi, Magdeburgu, Markowej, Norymberdze, Olsztynie, Ostródzie, Oświęcimiu, Poczdamie, Płońsku, Salzburgu, Senftenbergu, Szamotułach, Tykocinie, Warszawie, Wiedniu, Wieluniu, Wrocławiu, Zamościu…
Czy wystawa była już w Twoim mieście?
Historie ocalenia żydowskich dzieci można opowiadać na wiele sposobów. Jednym z nich jest animacja „Moi żydowscy rodzice, moi polscy rodzice”, stworzona jako uzupełnienie wystawy planszowej w muzeum POLIN. O ile plansze skupiają uwagę na portretach uratowanych dzieci, o tyle w animacji mocniej wyeksponowano żydowskich i polskich rodziców.
Cytatom i zdjęciom towarzyszy muzyka współczesnych izraelskich kompozytorów oraz nagrane wypowiedzi Ocalałych. Animacja może być wykorzystana nieodpłatnie jako materiał edukacyjny.
Wystawa planszowa „Ołówkowe Dzieci” opowiada historię kilkorga, spośród licznych, ocalonych w Domu Boduena żydowskich dzieci i przypomina nielicznych znanych dorosłych, którym zawdzięczają życie.
W czasie II wojny światowej warszawski dom sierot im. ks. Boduena był schronieniem i miejscem ocalenia Dzieci Holocaustu. Ze względów bezpieczeństwa nie prowadzono żadnych wykazów i notatek, wiadomo jedynie, że od początku 1943 r. po ostateczną likwidację getta, w ciągu trzech miesięcy do Domu Boduena trafiło 57 dziewczynek i 66 chłopców. W czasie nazistowskiej okupacji miasta musiało ich być wielokrotnie więcej.
Liczącą 17 plansz ekspozycję „Ołówkowe Dzieci” można za darmo wypożyczyć pisząc pod adresem kontakt@zapispamieci.pl
Audiobook opowiada historie dziewięciorga żydowskich dzieci, które same uratowały się z Zagłady. Trzy dziewczynki i sześciu chłopców wydostało się z getta i przetrwało aż do wyzwolenia. Gdy wybuchła wojna najmłodszy z nich miał pięć lat, a najstarsza piętnaście.
W 2017 roku na podstawie archiwum Zapis Pamięci powstała książka będąca syntezą zgromadzonych tam relacji pt. „Nie mogliśmy pojąć, dlaczego”. Opracowanie bazuje na cytatach ze wspomnień tych dzieci, które były na tyle duże, by same pamiętały czas Zagłady. Treść została uporządkowana tematycznie, opatrzona przypisami oraz komentarzami co ułatwia współczesnemu czytelnikowi spojrzenie na Zagładę oczami żydowskiego dziecka.
E-booki „Nie mogliśmy pojąć, dlaczego” i „We Couldn’t Understand Why” można pobrać za darmo, klikając wyżej w niebieskie linki EPUB lub MOBI (na czytnik Kindle).
Ambicją zespołu Zapisu Pamięci jest rozwijanie archiwum przez dodawanie kolejnych wspomnień Dzieci Holocaustu — nowych tekstów, zdjęć i nagrań. Źródłem są prowadzone własnym staraniem rozmowy i rejestracje wideo, ale też publikacje zamieszczane w książkach, czasopismach i na stronach internetowych. Zachęcamy wszystkie osoby, które chciałyby się podzielić swoimi historiami, w tym także rodziny Ocalałych z Holocaustu, do kontaktu z nami pod adresem kontakt@zapispamieci.pl
